Το λεξιλόγιο ενός αυτοδιοικητικού ανθρώπου και η καθημερινή μάχη με τις παθογένειες.

Μετά από 33 χρόνια στην αυτοδιοίκηση μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι οι παραπάνω λέξεις αποτελούν διαχρονικά το καθημερινό λεξιλόγιο ενός ανθρώπου που υπηρετεί την αυτοδιοίκηση στην χώρα μας.

Σε κάθε τοπικό αναπτυξιακό σχεδιασμό και υλοποίηση δράσεων ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον συγκεντρωτισμό των πόρων στην Κεντρική Διοίκηση και με την ανάγκη σχεδιασμού ενός συστήματος κατανομής τους στους δικαιούχους Δήμους με παραμέτρους και κριτήρια δίκαια και εξισορροπητικά, ευέλικτα και ενημερωμένα που θα ενσωματώνουν τις εκάστοτε αλλαγές και συνθήκες.

Παρά τη συνταγματικά κατοχυρωμένη «αυτοτέλεια» των Δήμων, η εξ ολοκλήρου απόδοση στους Δήμους των αυτοδιοικητικών πόρων (κυρίως αυτών που αντλούνται από τις τοπικές οικονομίες) αποτελεί μακρινό όραμα για την ελληνική πραγματικότητα αφού η τοπική αυτοδιοίκηση στην χώρα μας συνεχίζει να βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό οικονομικά εξαρτώμενη από την Κεντρική Διοίκηση. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί το Τέλος Ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή (άρθρο 30 Ν. 5073/2023 και ΦΕΚ7535Β/31-12-2023), το οποίο εισπράττεται στο σύνολό του από την Φορολογική Διοίκηση και αποδίδεται υπέρ του Δημοσίου και όχι υπέρ των Δήμων, ενώ θα έπρεπε να αποδίδεται στους δήμους προκειμένου να υλοποιηθούν περιβαλλοντικά έργα και δράσεις αναγκαίες για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή.

Αναζητώντας την οργάνωση και την αποτελεσματικότητα ενός Δήμου μέσα από τη επίτευξη των στόχων του το ανθρώπινο δυναμικό (αιρετοί και υπάλληλοι) έρχονται αντιμέτωποι με ένα «ανεπεξέργαστο» σύστημα αποκέντρωσης υπηρεσιών και μεταβίβασης αρμοδιοτήτων από το δημόσιο στους Δήμους χωρίς να έχει προηγηθεί ορθολογικός σχεδιασμός και στρατηγική βιωσιμότητας των μεταβιβαζόμενων στους Δήμους αρμοδιοτήτων και χωρίς την αντίστοιχη ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και των οικονομικών πόρων των Δήμων ώστε να έχουν πρακτικά και ουσιαστικά τη δυνατότητα να ασκήσουν τις μεταβιβαζόμενες αρμοδιότητες. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η μεταβίβαση στους δήμους της αρμοδιότητας και της ευθύνης εφαρμογής του Κανονισμού Πυροπροστασίας ακινήτων εντός και πλησίον δασικών εκτάσεων, όπου οι Δήμοι καλούνται χωρίς να διαθέτουν το απαραίτητο προσωπικό και τα αναγκαία μέσα να προβούν σε ενέργειες, διαδικασίες και ελέγχους που υπερβαίνουν τις δυνατότητές τους και τις δυνατότητες των υπαλλήλων τους.

Και γιατί είναι απαραίτητα εργαλεία τα παραπάνω για τους Δήμους; Γιατί η τυπική και ουσιαστική φύση της λειτουργίας και εν τέλει της ύπαρξής τους είναι η αμεσότητα της παροχής υπηρεσιών προς τους πολίτες, η εξασφάλιση με τον πιο απλό και ξεκάθαρο τρόπο της ποιότητας ζωής και της εξυπηρέτησης των ανθρώπων της τοπικής κοινωνίας. Στην έννοια της ποιότητας ζωής και της εξυπηρέτησης περιέχονται έργα υποδομής, προγράμματα και δράσεις που συνδέονται με την οικονομία, το περιβάλλον, την καθαριότητα, την ανακύκλωση, την πολιτική προστασία, τον ενεργειακό σχεδιασμό, την πολεοδόμηση, την λειτουργία δομών κοινωνικής πρόνοιας, την κοινωνική πολιτική, την πρόληψη, την δημόσια υγεία, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό και πολλά άλλα.